Co się dzieje z mózgiem dziecka, gdy rodzice są obecni? Jakie zagrożenia niesie ich brak?
Jeśli związek pomiędzy rodzicami a dzieckiem daje mu szczęście, jest dostrojony do jego potrzeb, powoduje to wydzielanie się u niemowlęcia naturalnych opioidów. Taki przypływ endorfin z jednej strony wzmacnia przywiązanie dziecka do rodziców, a z drugiej wspiera rozwój szlaków nerwowych, zależnych od opioidów i dopaminy. Przeciwnie, gdy relacja z rodzicami jest zaburzona, stres zmniejsza rozwój tych szlaków. Zdrowy rozwój ów systemów jest odpowiedzialny za nasze podstawowe dążenia, takie jak miłość, kontakt, uśmierzanie bólu, przyjemność, reakcja na bodźce zewnętrzne – to wszystko zależy od pierwszych relacji przywiązania.
Badania na małpach wykazały, że poziom dopaminy jest zależny od obecności rodzica. Znaczne zmiany w układach dopaminowych pojawiały się już po sześciu dniach nieobecności matek. Jeśli szlaki te przestają funkcjonować prawidłowo, później trudniej je aktywować.
Opieka rodziców wpływa również na inne neuroprzekaźniki, np. na serotoninę. Jest to neuroprzekaźnik wpływający na nastrój. Małpy dorastające bez matek, odebrane im już w laboratoriach, miały przez całe życie niższy poziom serotoniny niż zwierzęta wychowywane przez matki.
Kolejnym hormonem, którego spadek następuje przez nieobecność matki to oksytocyna, czyli tzw. hormon miłości. Jest ona niezbędna by móc angażować się w relacje miłosne.
Co więcej, brak bezpiecznej relacji z rodzicami, powoduje utrzymujące się wysokie wartości hormonu stresu – kortyzolu.
Niemowlęta nie potrafią same regulować swojego napięcia, stresu, są w pełni zależne od rodziców. Obecność przewidywalnej, stałej, reagującej i opiekuńczej osoby, wpływa na rozwój zdrowych mechanizmów neurobiologicznych oraz zdolność adekwatnego reagowania na stres.
Obecność rodziców – baza dla prawidłowego rozwoju dziecka.
c
Literatura:
Gabor Maté – Trauma, stres i biologia uzależnień (miesięcznik Znak, maj 2017, nr 744)